Glyfosaat: een duivelswapen?

©S4NH

Glyfosaat werd in 1950 ontdekt door een Zwitsers chemicus, die de formule (N-phosphonomethyl glycine) doorverkocht aan diverse andere bedrijven. Een Monsanto chemicus, Dr John Franz, identificeerde de herbicide eigenschappen ervan in 1970, en in 1974 werd Roundup gelanceerd. In 1996 werd ‘Roundup Ready’ en de eerste ‘bijhorende’ genetisch gemodificeerde, herbicide-tolerante planten (mais, soja, katoen) goedgekeurd en geïntroduceerd in de VS. Waarna vele volgden…

Het gebruik van glyfosaat is ondertussen explosief gestegen tot 8,6 miljard kg wereldwijd. 1

 

Glyfosaat blijkt veel schadelijker dan aangenomen werd, en de producenten doen er alles aan om dit probleem te ontkennen en verbergen. Glyfosaat wordt o.a. in verband gebracht met toxiciteit en lever-/nierziekten, cel- en DNA-schade, kanker, geboortedefecten, miskramen en onvruchtbaarheid, ziekte van Parkinson,…

De ongewenste effecten van glyfosaat zijn moeilijk te scheiden van deze van genetisch gemanipuleerde gewassen: alhoewel glyfosaat ondertussen in zeer veel onkruidverdelgers gebruikt wordt, vooral door particulieren, wordt het in de agrobusiness samen met genetische gemanipuleerde gewassen (GGO) gebruikt. En deze geven door de grote schaal ook de meeste ongewenste effecten. 1-5

Formule glyfosaat, met de ‘functionele’ sites

 

Een ongeluk komt nooit alleen 1-5

Glyfosaat is een wateroplosbaar herbicide dat het metabolisme van planten verstoort. Maar meestal worden samengestelde glyfosaat-based-herbiciden (GBH) gebruikt, die betere ‘kleef- en penetratie-eigenschappen hebben. De toegevoegde stoffen (surfactants, APOE,…) zijn echter nauwelijks bekend, of onderzocht, maar blijken zelf ook erg (meer) toxisch en verhogen de toxiciteit van glyfosaat: de ‘som’ blijkt veel toxischer dan de afzonderlijke componenten. 60,61

GBH werken o.a. via inhibitie van essentiële plantenzymen, waardoor de aminozuur- (phenylalanine, tyrosine, tryptofaan) en dus de eiwitsynthese geblokkeerd wordt, en de plant afsterft. 2,43

Genetisch gemanipuleerde planten zijn hiertegen beschermd, maar bevatten ook andere ‘wapens’: door genincorporatie van een Bt-toxine beschermen ze zich tegen insecten allerhande. (Bt: bacillus thuringiensis toxin gen)

De combi glyfosaat-GGO is dus bedoeld om een all-round herbi-insecticidenbescherming te bieden. En dit zou de opbrengsten moeten maximaliseren, met minder moeite. En de honger in de wereld bestrijden. Een mooie theorie…

 

 

Resistente ‘onkruiden’ en bugs 1,6-11

Het wijdverspreide gebruik van dit breed spectrum herbicide heeft zeer snel het ontstaan en de verspreiding van resistente ‘weeds’ (=onkruiden/ongewenste planten) getriggerd, in de VS, maar ook globaal. De eerste resistentie werd vastgesteld in 1996 in Oostenrijk, maar is ondertussen ‘geglobaliseerd’: in 2010 33 miljoen hectaren met glyfosaatresistente onkruiden, in 2013 al 61 miljoen…

Om deze hardnekkige onkruiden te bestrijden, nemen de boeren hun toevlucht tot vaker besproeien, met hogere hoeveelheden Roundup. De volgende stap is: meer herbicidenresistente, genetisch gemanipuleerde gewassen, inclusief herbiciden die nog toxischer zijn voor mens en milieu.

Maar ook de bescherming tegen insecten blijkt te falen: reeds in 2010 bleek de maïs-‘rootworm’ resistent tegen de insecticiden-toxines. Ondertussen zijn al vele andere resistente vraatzuchtige insecten opgedoken. Met als resultaat rampzalig mislukte oogsten, niet alleen in Noord-, maar ook in Zuid Amerika, Zuid Afrika, India… en hongersnoden in arme landen. En: omwille van de insectenvraat worden nu, naast herbiciden, massaal andere (zeer) giftige insecticiden gebruikt.

 

Milieuvergiftiging 1,2,11-24

Ondertussen doordrenkt glyfosaat alle ecosystemen, wereldwijd: USGS wetenschappers detecteerden al snel glyfosaat in 60-100% van de lucht en regenstalen in 3 VS-staten. 12 Glyfosaat, zijn primaire metaboliet AMPA (aminomethylphosphonic acid) en de andere componenten dringen door in en accumuleren in aarde en grondwater, vloeien vandaar naar zee en verspreiden zich doorheen milieu en ecosystemen wereldwijd. Met desastreuze gevolgen.

 

Biodiversiteit 1,25-39

Glyfosaat blijkt -een enorme bedreiging voor de toch al kritische biodiversiteit op aarde, niet alleen voor zeer veel planten, ook voor dier én mens. Een decennium glyfosaatgebruik resulteerde in 2010 al in een 58% afname van milkweed (de enige voedingsbron van-) en 81% van de Monarch-vlinders in de Midwest. Deze mooie vlinders zijn ondertussen een bedreigde diersoort geworden.

Maar dit is ook al vastgesteld voor tal van andere soorten. In 2014 werd al een significante teruggang gedocumenteerd van aard/regenwormen en microbiële ecosystemen (belangrijk voor de grondkwaliteit), honingbijen (essentieel voor bestuiving van voedingsgewassen, en dus voedselvoorziening), schaaldieren en andere waterorganismen (bepalen de kwaliteit van oppervlaktewateren). GBH zijn niet goedgekeurd voor gebruik, in aquatisch milieu, maar glyfosaat en surfactants worden in steeds hogere hoeveelheden gedetecteerd in de oppervlaktewateren. De toxiciteit op de al sterk bedreigde amfibieën is best gedocumenteerd, maar is ook al aangetoond voor grote dieren. 34,38 De stijgende concentratie in de oceanen bedreigt het fytoplankton, de bron van alle leven in de oceanen (75 % van de aardoppervlakte). 39

Vijf trofische niveaus in een Antarctische voedselpiramide

Uit: De wetenschap van de zee: over een onbekende wereldoceaan
Copejans, E.; Smits, M. (2011) . Acco: Leuven. ISBN 978-90-334-8412-4. 175 pp.

 View record detailsCopejans, E.; Smits, M. (2011). De wetenschap van de zee:…

 

 

Toxiciteit en veiligheid 2,5,40-49

Maar hoe zit het met de gevolgen voor de mens? Acute intoxicatie is levensgevaarlijk, maar het gevaar van chronische blootstelling voor de mens (én milieu) werd en wordt nog steeds geminimaliseerd onder druk van de grootindustrie.

Gezien glyfosaat echter steeds meer grond en water vervuilt, wordt het ook opgenomen door planten, en dus ook door de dieren (vissen) die deze opeten. En dus de mens die het water drinkt, de planten en dieren eet. Glyfosaat werd ondertussen niet alleen in slachtvlees vastgesteld, het werd ook al teruggevonden in moedermelk, en zelfs in vaccins (via de dierlijke gelatine waarop gekweekt werd. 46,48

Bij mensen die ‘conventionele’ voeding eten, en vooral bij chronisch zieke mensen, werden veel hogere concentraties van glyfosaat in de urine vastgesteld. Maar in 2013 werd al bij 50% van de Nederlandse bevolking glyfosaat in de urine aangetroffen. 42,47

 

In 2015 classificeert het IARC (Agency for Research on Cancer) glyfosaat als ‘possible’ carcinogeen (gebaseerd op de stijgende prevalentie van zeldzame lever- en niertumoren, non-Hodgkin lymfoom, en bewijzen van genotoxiciteit) 49, gevolgd door de Wereldgezondheidsorganisatie WHO in 2016. De EU is nog niet overtuigd, en -ondanks massale tegenstand- werd een totaal verbod op glyfosaat weer enkele jaren uitgesteld (onder druk van?).

De ‘dagelijks toegelaten dosis’ en de ‘daily Chronic Reference Dose’ (cRfD) verschilt per land, en blijkt met gemak verveelvoudigd te worden in landen die glyfosaat toelaten. Een team van wetenschappers heeft bewijzen verzameld die de nood voor een vijfvoudige reductie van de EU cRfD naar 0.1 mg/kg/dag ondersteunen (17 maal lager dan de VS-EPA-norm). 57

 

Aangetoonde gezondheidsrisico’s 1,5,44,48-57

Deze zijn zeer divers en waarschijnlijk is wat nu al onderzocht is maar het topje van de ijsberg. Er zijn significante bewijzen dat GBH (bij chronische blootstelling) toxisch kunnen zijn beneden de laagste ADI’s.

Het begint bij endocriene disruptie en inductie van vrije radicalen (ROS en NOS) met wijziging in de redoxsystemen en de oxidatieve fosforylering in de mitochondriën, waardoor inhibitie van ATP/energieproductie. Dit alles leidt tot metabole ontregeling en schade aan celmembranen en DNA, effecten op celapoptose en -necrose. 52

GBM hebben tevens bactericide effecten, en aantasting van de lichaamseigen microbiomen is aangetoond bij mens en dier. In combinatie met het overmatige antibioticagebruik heeft dit verzwarende effecten op de al dramatische antibioticaresistentie, en tevens werd promotie van zowel pathogene microben en ongewenste schimmels (Candida, Fusarium-gelinkt aan kanker en infertiliteit) vastgesteld. 51,54,55

Bovendien is glyfosaat een sterke chelator en verstoort niet alleen bij planten de opname/concentratie van mineralen en sporenelementen, maar veroorzaakt ook bij mens en dier deficiënties in mangaan, zink, selenium, ijzer, cobalt, molybdeen, boor, koper, e.a. zeldzamere sporenelementen, maar ook sommige vitamines. Zo is zink cruciaal voor zowat alle enzymen; door mangaan- en seleniumdeficiëntie komt de synthese endogene anti-oxidantenzymen zoals GSH en Mn-SOD in het gedrang, én de productie van thyroxine (seleniumdependent). Enz… 78

Al in 2006 werd dit probleem voor de voedselkwaliteit gesignaleerd door Benbrook1. Deze deficiënties van vitale cofactoren verstoren belangrijke enzymsystemen en pathways en liggen aan de basis van een lange lijst ziekten…1,55, 78

Maar een nog ernstiger effect werd ontrafeld in Samsel V (2016)56: glyfosaat is een substituut voor het kleinste aminozuur glycine, dat unieke eigenschappen heeft en essentieel deel uitmaakt van talloze humane proteïnen. Hij stelt dat substitutie van glycine door glyfosaat de toxiciteit en de link met talloze ziekten kan verklaren. Hij citeert: diabetes, obesitas, mitochondriale ziekten, lever- en nierziekten, astma, COPD (chronic obstructive pulmonary disease), longoedeem, bijnierinsufficiëntie, hypothyroidie, Parkinson, Alzheimer, ALS (amyotrophic lateral sclerosis), lupus, non-Hodgkin’s lymfoom, neuraaltubedefecten, infertiliteit, hypertensie, glaucoom, prionziekten, osteoporose.

 

De belangrijkste effecten op macroniveau:

 

Xeno-oestrogeen en endocriene verstoorder 51,58-64

Dit zijn de langst bekende ongewenste effecten van glyfosaat en GBH. Zeer ernstig omdat ze cumuleren bovenop de massa xeno-oestrogenen die al voorkomen in milieu, drinkwater en voeding. Er is aangetoond dat ze de hormonale pathways verstoren, o.a. via verstoring van expressie van de regelproteïnen van hormonale steroïden en inhibitie van de aromatase-activiteit, en dit beneden de ADI en ‘toxische levels’.58-61

Dit veroorzaakt hormonale problemen, bij vrouwen én mannen, én een verhoogd risico op endometriose.62 Zo goed als zeker verstoren ze -net als andere xeno-oestrogenen- ook de oestrogeenmetabolisatie in de lever, en geven ze aanleiding tot dramatische verhoging van de mutagene 4- en 16-OH-metabolieten, die verantwoordelijk zijn voor borstkanker en andere oestrogeengevoelige tumoren (ovarium-, baarmoeder-,colon-, prostaat-,…).

Langs deze weg kan glyfosaat ook epigenetische veranderingen triggeren, wat implicaties heeft voor de gezondheid van toekomstige generaties.

 

Mutageen, tumorigeen, teratogeen…65-75,

Glyfosaatblootstelling induceert genotoxiciteit en is teratogeen voor de foetus, en verstoort de neuro-endocriene ontwikkeling. Argentijnse onderzoekers constateerden al in 2010 dat het zenuwstelsel van embryo’s reeds door lage doseringen glyfosaat wordt aangetast. Paganelli 71: “Deze bevinding baart bezorgdheid over de klinische bevindingen van menselijke nakomelingen in populaties in agrarische gebieden die blootgesteld worden aan GBH.” In duidelijker taal: de stof bleek in staat de normale ontwikkeling tijdens de zwangerschap te verstoren en ernstige malformaties te veroorzaken.

Uit dierenproeven blijkt dat glyfosaat al in lage doses teratogeen is en een direct effect heeft op vroege morfogenese in vertebratenembryo’s, vooral disruptie van de ‘neural crest’, met als gevolg microcefalie, volgens Carrasco een ernstige aanwijzing dat de craniofaciale misvormingen in GBH-doordrenkte regio’s te wijten zijn aan GBH. 71 Zelfs blootstelling van de vader als oorzaak van geboortedefecten werd al aangetoond. 72

ISIS (Science in society) publiceerde begin 2016 een alarmerend rapport: in in vitro studies veroorzaakte glyfosaat irreversiebele neuronale schade. 73,77

 

Microbioomdisruptie, coeliackie en deficiënties 51,54,56, 74-78

Samsel II 74 stelt dat er een sterke correlatie is tussen glyfosaat en glutenintolerantie, coeliackie en deficiënties. In vitro werd aangetoond dat glyfosaat cytotoxische effecten heeft op cellen, dat blijkt ook te gelden voor darmepitheelcellen.65,74 Daarnaast werden verstoring van de normale darmflora en darmdysbiose vastgesteld. Dit is minstens gedeeltelijk te wijten aan de antimicrobiële activiteit van GBM: de bacteriotoxiciteit treft vooral de belangrijke bifidobacteriën. Lactobacillus is eveneens zeer gevoelig voor glyfosaat door zijn hoge nood aan mangaan, die weggecheleerd wordt door glyfosaat. Salmonella daarentegen is ongevoelig voor glyfosaat; wat het risico op darminfecties met Salmonella (en andere pathogenen, candida, e.d.) verhoogt. 54,74

Dit leidt onvermijdelijk tot overgroei van pathogenen in de darm. Dit induceert inflammatie in de darm, en aantasting van de barrièrefunctie: leaky gut en glutenintolerantie, coeliackie… Waardoor weer meer toxische stoffen en pathogenen in de bloedbaan komen, de lever overbelasten en chronische systemische inflammatie veroorzaken.

Een ander gevolg is dat andere functies van een normale darmflora in het gedrang komen:

o.a. de biosynthese van vitamines en aromatische aminozuren door de darmflora. (er is een correlatie met deficiënties in tryptofaan, tyrosine, (seleno)methionine.) Glyfosaat put ook antioxidanten en vitamine E uit. 78

 

 

Detoxificatie, hepato- en nefrotoxiciteit 74,78-82

Samsel IV78 verzamelde in een uitgebreide reviewstudie alle gegevens over hepato- en nefrotoxiciteit en kankerinductie door glyfosaat. Dit via multipele mechanismen: inhibitie van de cytochroomenzymen, leaky gut waardoor pathogenen, LPS en toxische stoffen opgenomen worden, met inflammatie en hogere toxiciteit tot gevolg. Hij legt een link met leverinflammatie en –fibrose, chronische nierziekten (CKD), obesitas, UC en Crohn, én een verhoogd risico op alle kankers.56

 

Leverschade en detoxificatieproblemen74,78-84

Meerdere studies suggereren dat de lever en de nieren het risico lopen op chronische degeneratie, getriggerd door, of tenminste versterkt door glyfosaat. Vandaar allicht de verklaring voor de verhoogde incidentie van lever- en niertumoren.74

Glyfosaat blijkt te concentreren in de lever, waar het de cytochrome P450 enzymen blijkt te inhiberen/beschadigen (door H2O2 aanval op hun het haem-centrum, en door nitrosylatie).78 Dit veroorzaakt een hoge oxidatieve stress door het vrijgekomen ijzer en verstoort meteen de eerste detoxificatie van de toxische componenten uit GBP, en is verantwoordelijk voor verdere verhoging van de toxiciteit. Gemeld worden: verhoging van SGOT en SGPT/ASAT en ALAT, TNf-α en andere ontstekingsparameters, daling van hemoglobine en hematocriet (afbraak haem), verhoogde oxidatieve stress.

De incidentie van NAFLD en leverkanker is, gelijklopend met het gebruik van glyfosaat exponentieel gestegen.56

 

Hypothese voor de glyfosaat kringloop die aan de basis ligt van nierschade (en andere gezondheidsproblemen

Chronische nierziekten (CKD), nierfalen en –kanker 74,75,78,85,86

CKD en nierfalen zijn exponentieel gestegen in de VS sedert de introductie van glyfosaat, maar ook de prevalentie van nierkanker.

Dierenstudies toonden aan dat CYP 2B1 een sleutelrol speelt bij de productie van ROS en cytotoxiciteit in de glomeruli. De afbraak van haem leidt tot een massieve vrijzetting van katalytisch ijzer en hydroxylradicalen, wat de oorzaak is van ernstige nierschade en nierfalen.

Uit industriële dierenstudies (1970-80) blijkt dat de glyfosaatniveaus zich concentreren in de lever, maar in de nieren nog 3 tot 10 maal hoger zijn. Een verklaring wordt gezocht in de hypothese dat glyfosaat als sterke cheleerder in drinkwater bindt met metalen, en zo metallo-glyfosaat-complexen vormt die niet doorheen de nierfilter kunnen passeren, en daar dus accumuleren.

Dit zou de explosie kunnen verklaren van chronische nierziekten bij mens en dier die chronisch blootgesteld zijn aan glyfosaat. Ernstige epidemies zijn vastgesteld in Sri lanka, Indië en Zuid-Amerika. Ook in Centraal Amerika is er recent een epidemie van nierfalen bij de agricultuurarbeiders: sedert het suikerriet er ‘gerijpt’ wordt met… glyfosaat. 74,78,

Glyfosaat induceert door oxidatie de vorming van geoxideerde fructosemetabolieten zoals methylglyoxal (MGX) en andere AGE’s, overvloedig aanwezig in fructoserijke gewassen die behandeld werden met glyfosaat; deze leiden tot overproductie ROS, inhibitie van tryptofaan productie en verstoring van de kynureninepathway. In dierenproeven (12 weken MGO in drinkwater) induceren deze niet alleen nierschade (schade tubuli en glomerulaire sclerose), met verhoogde albuminesecretie in de urine, maar ook verhoging van de bloeddruk, perivasculaire fibrose en myocardschade. Ook geciteerd worden: pancreasschade, cataract, kanker, melanoma,… 56

 

Pancreaskanker, diabetes, hart- en vaatziekten…56,87-89  

Pancreaskanker staat al in de top 3 van doodsoorzaken door kanker. De incidentie blijkt dat deze exponentieel gestegen is sedert het gebruik van glyfosaat.

Enerzijds blijkt glyfosaat de vorming van schadelijke fructosemetabolieten (methylglyoxal) te stimuleren, en dit veroorzaakt betaceldysfunctie in dierenproeven. De chelerende effecten zijn verantwoordelijk voor significante daling van mangaanconcentraties in plant en dier, waardoor de synthese van insuline verminderde met 63 % (dierenstudie). Samsel (IV) legt van hieruit de link met diabetes, pancreasatrofie, pancreaskanker (islet cells adenomas).

In lijn daarmee citeren we het verhoogde risico op obesitas en schade aan hart en bloedvaten door verhoogde oxidatieve stress en chronische inflammatie. Bij boeren blootgesteld aan GBH werden electrofysiologische veranderingen en (levensbedreigende) ritmestoornissen gerapporteerd.

 

Andere geciteerde kankers: 50,51,56,60-64,74-76,78,85,86,90-91

– Borstkanker: glyfosaat is een xeno-oestrogeen. En het beschadigt de CYP-enzymes in de lever, die verantwoordelijk zijn voor de metabolisatie van zowel endogene als xeno-oestrogenen. Ook het verhoogd vrijgemaakte ijzer (door heemdegradatie in de CYP-enzymen) induceert tumorigenese.56,60-64

– Prostaatkanker, allicht door de hormonale invloeden, maar zou ook gelinkt zijn aan sarcosine, een afbraakproduct van glyfosaat.56,60-64,

– Melanomen (gelinkt aan glyfosaatgebruik in de landbouw), en multipele myelomen.

– Schildklierkanker (mogelijks door seleniumdeficiëntie)56,75

– NonHodgkin lymfoom ( NHL) 90-91: de incidentie in de VS, maar ook Europa is alarmerend gestegen. Geciteerde oorzaken verhoogde ROS (H2O2) en Mn-SOD deficiëntie, waardoor hogere DNA-schade en minder bescherming door SOD (beschermend tegen NHL, anti-proliferatief, ook apoptose tumorcellen. In de VS worden massa-processen voorbereid tegen Monsanto: honderden NHL-patiënten legde klacht neer, de jongsten pas 10 jaar oud,…

 

Neurotoxiciteit 56,73,75,92-94   

Glyfosaat wordt er tevens van verdacht mede-oorzaak te zijn van de stijgende incidentie van Parkinsonisme, door zijn chemische gelijkenis met glycine en inductie van glutamaat-excitoxiciteit. Dit is de sleutelreceptor voor alle neurale activaties, van leren en geheugen tot pijn, maar overactivatie induceeert neurotoxiciteit en pijn. Uit dierenproeven bleek dit oorzaak te zijn van glutamaat excitotoxicity en oxidatieve stress in de hippocampus.

In lijn hiermee zijn de rapportering van verhoogd risico op parkinsonisme door blootstelling aan glyfosaat. 93-94 Samsel 75 citeert ook verbanden met Alzheimer, ALS en andere neurologische schade, en wordt hierin ondersteund door het ISIS-rapport. 73

 

 

Besluit 1,2,41, 56,74-76,78,95-99

De industrialisering van de landbouwsector heeft de laatste halve eeuw milieu, mens en dier onaanvaardbaar chemisch belast. De gevolgen voor alle ecosystemen én de mens hebben de grens van het draagbare bereikt. De grootindustrie blijft in alle toonaarden ontkennen dat er een probleem is, en via het grote geld wetenschappers en beleidsmakers onder druk zetten om beperkingen te voorkomen. Ondertussen hebben GBH en GGO zowat alle ecosystemen- en voedselsystemen besmet, met desastreuze gevolgen voor de gezondheid van aarde en mens.

Wetenschappers én bezorgde burgers roepen op tot hervorming en sanering van het agricultureel beleid en voor een duurzame en gezonde voedselproductie: “De aanwezigheid van glyfosaatresidu’s in mens en dier kan de wereldbevolking opzadelen met ontelbare gezondheidsrisico’s.”

Maar de duivelsovername van Monsanto door Bayer (gifgasproducent beide wereldoorlogen…) en de weigering van de EU en de EFSA om het probleem te erkennen en aan te pakken belooft weinig goeds.

Vluchten kan nauwelijks meer.

 

Referenties

©S4NH

  1. Benbrook CM. Trends in glyphosate herbicide use in the United States and globally. Environmental Sciences Europe Bridging Science and Regulation at the Regional and European Level 201628:3. Environ Sci Eur. 2016;28(1):3.
  2. Giesy JP, Dobson S, Solomon KR. Ecotoxicological Risk Assessment for Roundup Herbicide. Rev Environm Contam Toxicol 2000; 167, 35-120.
  3. Pollegioni L, Schonbrunn E, Siehl D. Molecular basis of glyphosate resistance-different approaches through protein engineering. FEBS J. 2011 Aug;278(16):2753-66.
  4. Gomes MP, Juneau P et al. Alteration of plant physiology by glyphosate and its by-product aminomethylphosphonic acid: an overview. J Exp Bot. 2014 Sep;65(17):4691-703
  5. Chaufan G, Coalova I, Ríos de Molina Mdel C. Glyphosate commercial formulation causes cytotoxicity, oxidative effects, and apoptosis on human cells: differences with its active ingredient. Int J Toxicol. 2014 Jan-Feb;33(1):29-38.
  6. Green J. The Rise and Future of Glyphosate and Glyphosate-Resistant Crops. Wiley Pest Management Science 2016 DOI: 10.1002/ps.4462.
  7. Owen MDK et al. Benchmark study on glyphosate-resistant crop systems in the United States. Part 2: Perspectives. Wiley Pest Management Science 2011† DOI: 10.1002/ps.2159
  8. Heap I. Global perspective of herbicide-resistant weeds. Wiley Pest Management Science 2014 DOI: 10.1002/ps.3696
  9. Bonny S. Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact. Environ Manage. 2016 Jan;57(1):31-48.
  10. Union of concerned scientistis. The rise of superweeds – and What to do about it. 2013; http://www.ucsusa.org/food_and_agriculture/our-failing-food-system/industrial-agriculture/the-rise-of-superweeds.html#.WDXB_X22pyU
  11. Benbrook CM. Impacts of genetically engineered crops on pesticide use in the US—the first sixteen years. Environ Sci Eur. 2012;24:1–13.
  12. Chang F, Simcik MF, Capel PD. Occurrence and fate of the herbicide glyphosate and its degradate aminomethylphosphonic acid in the atmosphere. Environ Toxicol Chem 2011; 30(3):548–555.
  13. Kremer RJ. Environmental implications of herbicide resistance: soil biology and ecology. Weed Sci 2014; 62:415–426.
  14. Aparicio VC et al. Environmental fate of glyphosate and aminomethylphosphonic acid in surface waters and soil of agricultural basins. Chemosphere. 2013 Nov;93(9):1866-73.
  15. Koskinen WC, Marek LJ, Hall KE. Analysis of glyphosate and aminomethylphosphonic acid in water, plant materials and soil. Pest Manag Sci. 2016 Mar;72(3):423-32.
  16. Aparicio VC et al. Environmental fate of glyphosate and aminomethylphosphonic acid in surface waters and soil of agricultural basins. Chemosphere. 2013 Nov;93(9):1866-73.
  17. Battaglin WA, Meyer MT, Kuivila KM, Dietze JE. Glyphosate and its degradation product AMPA occur frequently and widely in U.S. soils, surface water, groundwater, and precipitation. J Am Water Resour Assoc 2014; 50:275–290.
  18. Coupe RH, Kalkhoff SJ, Capel PD, Gregoire C. Fate and transport of glyphosate and aminomethylphosphonic acid in surface waters of agricultural basins. Pest Manag Sci 2012; 68:16–30.
  19. Borggaard OK, Gimsing AL. Fate of glyphosate in soil and the possibility of leaching to ground and surface waters: a review. Pest Manag Sci 2008; 64:441–456.
  20. Battaglin WA, Meyer MT, Kuivila KM, Dietze JE. Glyphosate and its degradation product AMPA occur frequently and widely in U.S. soils, surface water, groundwater, and precipitation. J Am Water Resour Assoc 201450:275–290.
  21. Borggaard OK, Gimsing AL. Fate of glyphosate in soil and the possibility of leaching to ground and surface waters: a review. Pest Manag Sci 2008; 64:441–456.
  22. Coupe RH, Kalkhoff SJ, Capel PD, Gregoire C. Fate and transport of glyphosate and aminomethylphosphonic acid in surface waters of agricultural basins. Pest Manag Sci 2012; 68:16–30
  23. Chang F, Simcik MF, Capel PD. Occurrence and fate of the herbicide glyphosate and its degradate aminomethylphosphonic acid in the atmosphere. Environ Toxicol Chem 2011; 30(3):54
  24. Krüger M, Schledorn P, Schrödl W, Hoppe HW, Lutz W, et al. Detection of Glyphosate Residues in Animals and Humans. J. Environ Anal Toxicol 2014; 4: 210
  25. Kremer RJ (2014) Environmental implications of herbicide resistance: soil biology and ecology. Weed Sci 62:415–426
  26. Stuart SN et al. The Barometer of Life. Science 2010; 328(5975):177.
  27. Lehner P. As Milkweed Disappears, Monarchs are Fading Away (Op-Ed). Natural Resources Defense Council 2014; http://www.livescience.com/43678-milkweed-and-monarchs-disappearing.html
  28. Pleasants JM, Oberhauser KS. Milkweed loss in agricultural fields because of herbicide use: effect on the monarch butterfly population. Insect Conserv Divers 2012; 6:135–144.
  29. Gaupp-Berghausen M, Hofer M, Rewald B, Zaller JG. Glyphosate-based herbicides reduce the activity and reproduction of earthworms and lead to increased soil nutrient concentrations. Sci Rep 2015; 5:12886.
  30. Balbuena MS, Tison L, Hahn M-L, Greggers U, Menzel R, Farina WM. Effects of sublethal doses of glyphosate on honeybee navigation. J Exp Biol. 2015 doi:10.1242/dev.117291
  31. Cuhra M, Traavik T, Dndo M, Primicerio R, Holderbaum DF, Bohn T. Glyphosate-Residues in Roundup-Ready Soybean Impair Daphnia magna Life-Cycle. J Agri Chem Environ 2015; 4(1):24–36.
  32. Cuhra M, Traavik T, Bøhn T. Clone- and age-dependent toxicity of a glyphosate commercial formulation and its active ingredient in Daphnia magna. Ecotoxicology. 2013 Mar;22(2):251-62.
  33. Solomon KR, Thompson DG. Ecological risk assessment for aquatic organisms from over-water uses of glyphosate. J Toxicol Environ Health B Crit Rev. 2003 May-Jun;6(3):289-324.
  34. Annett R, Habibi HR, Hontela A. Impact of glyphosate and glyphosate-based herbicides on the freshwater environment. J Appl Toxicol. 2014 May;34(5):458-79.
  35. Wagner N, Reichenbecher W, Teichmann H, Tappeser B, Lötters S. Questions concerning the potential impact of glyphosate-based herbicides on amphibians. Environ Toxicol Chem. 2013 Aug;32(8):1688-700.
  36. Dos Santos et al. A glyphosate-based herbicide induces histomorphological and protein expression changes in the liver of the female guppy Poecilia reticulata. Chemosphere. 2016 Nov 8. pii: S0045-6535(16)31507-7.
  37. Meza-Joya FL, Ramírez-Pinilla MP, Fuentes-Lorenzo JL. Toxic, cytotoxic, and genotoxic effects of a glyphosate formulation (Roundup®SL-Cosmoflux®411F) in the direct-developing frog Eleutherodactylus johnstonei. Environ Mol Mutagen. 2013 Jun;54(5):362-73.
  38. Poletta GL, Larriera A, Kleinsorge E, Mudry MD. Genotoxicity of the herbicide formulation Roundup (glyphosate) in broad-snouted caiman (Caiman latirostris) evidenced by the Comet assay and the Micronucleus test. Mutat Res 2009; 672: 95-102.
  39. Wang C, Lin X, Li L, Lin S. Differential Growth Responses of Marine Phytoplankton to Herbicide Glyphosate. PLoS One. 2016 Mar 17;11(3):e0151633.
  40. Highest ever levels of pesticides in foods. PAN europe, 15 oct 2008. http://www.pesticide-residues.org/
  41. Kwiatkowska M, Jarosiewicz P, Michałowicz J, Koter-Michalak M, Huras B, Bukowska B. The Impact of Glyphosate, Its Metabolites and Impurities on Viability, ATP Level and Morphological changes in Human Peripheral Blood Mononuclear Cells. PLoS One. 2016 Jun 9;11(6):e0156946.
  42. Krüger M, Schledorn P, Schrödl W, Hoppe HW, Lutz W et al. Detection of glyphosate residues in animals and humans. J Environ Anal Toxicol. 2014; 4:210.
  43. Cuhra M. Review of GMO safety assessment studies: glyphosate residues in Roundup Ready crops is an ignored issue. Environ Sci Eur 2015; 27:20.
  44. Mesnage R, Defarge N, Spiroux de Vendômois J, Séralini GE. Potential toxic effects of glyphosate and its commercial formulations below regulatory limits. Food Chem Toxicol. 2015 Oct;84:133-53.
  45. Glyphosate: unsafe on any plate. https://s3.amazonaws.com/media.fooddemocracynow.org/images/FDN_Glyphosate_FoodTesting_Report_p2016.pdf
  46. Mitra T. Vaccine-glyphosate link exposed by Anthony Samsel. http://farmwars.info/?p=15100).
  47. Glyphosat im Urin von Grössstädterr, aus 18 europäischen Staaten nachgewiesen. 70 prozent aller Proben in Deutschland belastet. Bund für Naturschutz Deutschland (BUND) 13 juni 2013.
  48. Glyphosate Testing Report: Findings in American Mothers’Breast Milk, Urine and Water. http://d3n8a8pro7vhmx.cloudfront.net/yesmaam/pages/774/attachments/original/1396803706/Glyphosate__Final__in_the_breast_milk_of_American_women_Draft6_.pdf?1396803706
  49. International Agency for Research on Cancer. IARC Monographs Volume 112: evaluation of five organophosphate insecticides and herbicides. 2015. https://www.iarc.fr/en/media-centre/iarcnews/pdf/MonographVolume112.pdf
  50. Séralini G-E, Clair E, Mesnage R, Defarge N, Malatesta M et al. Republished study: long-term toxicity of a Roundup herbicide and a Roundup-tolerant genetically modified maize. Environ Sci Eur 2014; 26:14.
  51. Myers JP, Antoniou MN, Blumberg B, Carroll L, Colborn T, Everett LG, Hansen M, Landrigan PJ, Lanphear BP, Mesnage R, Vandenberg LN, Vom Saal FS, Welshons WV, Benbrook CM. Concerns over use of glyphosate-based herbicides and risks associated with exposures: a consensus statement. Environ Health. 2016 Feb 17;15:19.
  52. Peixoto F. Comparative effects of the Roundup and glyphosate on mitochondrial oxidative phosphorylation. Chemosphere 2005; 61: 1115-1122.
  53. Gui YX, Fan XN, Wang HM, Wang G, Chen SD. Glyphosate induced cell death through apoptotic and autophagic mechanisms. Neurotoxicol Teratol 2012; 34: 344-349.
  54. Kurenbach B, Marjoshi D, Amábile-Cuevas CF, Ferguson GC, Godsoe W, Gibson P, Heinemann JA. 2015. Sublethal exposure to commercial formulations of the herbicides dicamba, 2,4-dichlorophenoxyacetic acid, and glyphosate cause changes in antibiotic susceptibility in Escherichia coli and Salmonella enterica serovar Typhimurium. mBio 6(2):e00009-15. doi:10.1128/mBio.00009-15.
  55. Eker S, Ozturk L, Yazici A, Erenoglu B, Romheld V, Cakmak I. Foliar-applied glyphosate substantially reduced uptake and transport of iron and manganese in sunflower (Helianthus annuus L.) plants. J Ag Food Chem 2006; 54(26):10019–10025
  56. Samsel A, Seneff S. Glyphosate, pathways to modern diseases V: Amino acid analogue of glycine in diverse proteins. JBPC 2016; 16: 9-46.
  57. Antoniou M, Habib MEM, Howard C V, Jennings RC, Leifert C, Nodari RO, et al (2012) Teratogenic effects of glyphosate-based herbicides: divergence of regulatory decisions from scientific evidence doi:10.4172/2161-0525.S4-006 (ADI en crfd)
  58. Kwiatkowska M, Paweł J, Bukowska B. Glyphosate and its formulations–toxicity, occupational and environmental exposure. Med Pr. 2013;64(5):717-29.
  59. Mesnage R, Defarge N, Spiroux de Vendômois J, Séralini GE. Potential toxic effects of glyphosate and its commercial formulations below regulatory limits. Food Chem Toxicol. 2015 Oct;84:133-53.
  60. Defarge N et al. Co-Formulants in Glyphosate-Based Herbicides Disrupt Aromatase Activity in Human Cells below Toxic Levels. Int J Environ Res Public Health. 2016 Feb 26;13(3).
  61. Defarge N, Székács A et al. Co-Formulants in Glyphosate-Based Herbicides Disrupt Aromatase Activity in Human Cells below Toxic Levels. Int J Environ Res Public Health. 2016 Feb 26;13(3).
  62. Aris A, Paris K. Hypothetical link between endometriosis and xenobiotics-associated genetically modified food. Gynecol Obstet Fertil. 2010 Dec;38(12):747-53.
  63. Hokanson R, Fudge R, Chowdhary R, Busbee D. Alteration of estrogen-regulated gene expression in human cells induced by the agricultural and horticultural herbicide glyphosate. Hum Exp Toxicol 2007; 26:747–752
  64. Gasnier C, Dumont C, Benachour N, Clair E, Chagnon M-C, Séralini G-E. Glyphosate-based herbicides are toxic and endocrine disruptors in human cell lines. Toxicology 2009; 262:184–191
  65. Benachour N, Sipahutar H, Moslemi S, Gasnier C, Travert C, et al. Time- and dose-dependent effects of roundup on human embryonic and placental cells. Arch Environ Contam Toxicol 2007; 53: 126-133.
  66. Benachour N, Séralini GE. Glyphosate Formulations Induce Apoptosis and Necrosis in Human Umbilical, Embryonic, and Placental Cells. Chem Res Toxicol 2009; 22: 97-105.
  67. Thongprakaisang S, Thiantanawat A, Rangkadilok N, Suriyo T, Satayavivad J (2013) Glyphosate induces human breast cancer cells growth via estrogen receptors. Food Chem Toxicol 59:129–136
  68. Romano MA, Romano RM, Santos LD, Wisniewski P, Campos DA, de Souza PB et al. Glyphosate impairs male offspring reproductive development by disrupting gonadotropin expression. Arch Toxicol 2012; 86:663–67
  69. Richard S, Moslemi S, Sipahutar H, Benachour N, Seralini GE. Differential effects of glyphosate and roundup on human placental cells and aromatase. Environ Health Perspect 2005113: 716-720.
  70. Glyphosate testing report: Findings in American Mothers’ Breast Milk, Urine and Water. 2014 momsacrossamerica.com/glyphosate_testing_r.
  71. Paganelli A, Gnazzo V, Acosta H, López SL, Carrasco AE. Glyphosate-based herbicides produce teratogenic effects on vertebrates by impairing retinoic acid signaling. Chem Res Toxicol. 2010 Oct 18;23(10):1586-95.
  72. Mesnage R, Moesch C, Le Grand R, Lauthier G, de Vendômois JS, et al. Glyphosate exposure in a farmer’s family. J Environm Protect 2012; 3: 1001-1003.
  73. Glyphosate Causes Irreversible Abnormal Growth & Delayed Development of Embryonic Rat Neuronal Cells ISIS Report 20/01/16. http://www.i-sis.org.uk/Glyphosate_Causes_Abnormal_Neuronal_Development.php
  74. Samsel A, Seneff S. Glyphosate, pathways to modern diseases II: celiac sprue and gluten intolerance. Interdiscip Toxicol. 2014;. doi:2478/intox-2013-0026.
  75. Samsel A, Seneff S. Glyphosate, pathways to modern diseases III: Manganese, neurological diseases and associated pathologies. Surg Neurol Int 2015;6:45.
  76. Samsel A, Seneff S. Glyphosate’s Suppression of Cytochrome P450 Enzymes and Amino Acid Biosynthesis by the Gut Microbiome: Pathways to Modern Diseases. Entropy 2013; 15: 1417-1463.
  77. Krüger M, Shehata AA, Schrödl W, Rodloff A. Glyphosate suppresses the antagonistic effect of Enterococcus spp. on Clostridium botulinum. Anaerobe 2013; 20: 74-78.
  78. Samsel A, Seneff S. Glyphosate, pathways to modern diseases IV: cancer and related pathologies. JBPC 2015; 15: 121-159.
  79. Larsen K et al. Effects of Sublethal Exposure to a Glyphosate-Based Herbicide Formulation on Metabolic Activities of Different Xenobiotic-Metabolizing Enzymes in Rats. Int J Toxicol. 2014 Jul 1;33(4):307-318.
  80. Jasper R, Locatelli GO, Pilati C, Locatelli C. Evaluation of biochemical, hematological and oxidative parameters in mice exposed to the herbicide glyphosate-Roundup(®).Interdiscip Toxicol. 2012 Sep;5(3):133-40.
  81. Cağlar S, Kolankaya D. The effect of sub-acute and sub-chronic exposure of rats to the glyphosate-based herbicide Roundup. Environ Toxicol Pharmacol. 2008 Jan;25(1):57-62.
  82. El-Shenawy NS. Oxidative stress responses of rats exposed to Roundup and its active ingredient glyphosate. Environ Toxicol Pharmacol. 2009 Nov;28(3):379-85.
  83. Gasnier C, Séralini GE et al. Dig1 protects against cell death provoked by glyphosate-based herbicides in human liver cell lines. J Occup Med Toxicol. 2010 Oct 27;5:29.
  84. Gress S, Laurant C, Defarge N, Travert C, Séralini GÉ. Dig1 protects against locomotor and biochemical dysfunctions provoked by Roundup. BMC Complement Altern Med. 2016 Jul 22;16:234.
  85. Jayasumana C, Gunatilake S, Siribaddana S. Simultaneous exposure to multiple heavy metals and glyphosate may contribute to Sri Lankan agricultural nephropathy. BMC Nephrol. 2015 Jul 11;16:103.
  86. Jayasumana C, Gunatilake S, Senanayake P. Glyphosate, hard water and nephrotoxic metals: are they the culprits behind the epidemic of chronic kidney disease of unknown etiology in Sri Lanka? Int J Environ Res Public Health. 2014 Feb 20;11(2):2125-47.
  87. Gress S, Lemoine S, Séralini GE, Puddu PE. Glyphosate-based herbicides potently affect cardiovascular system in mammals: review of the literature. Cardiovasc Toxicol. 2015 Apr;15(2):117-26.
  88. Sekhotha MM, Monyeki KD, Sibuyi ME. Exposure to Agrochemicals and Cardiovascular Disease: A Review. Int J Environ Res Public Health. 2016 Feb 18;13(2):229.
  89. Gress S, Lemoine S, Puddu PE, Séralini GE, Rouet R. Cardiotoxic Electrophysiological Effects of the Herbicide Roundup(®) in Rat and Rabbit Ventricular Myocardium In Vitro. Cardiovasc Toxicol. 2015 Oct;15(4):324-35.
  90. Schinasi L, Leon ME (2014) Non-Hodgkin lymphoma and occupational exposure to agricultural pesticide chemical groups and active ingredients: a systematic review and meta-analysis. Int J Environ Res Public Health 11:4449–4527
  91. Schinasi L, Leon ME. Non-Hodgkin lymphoma and occupational exposure to agricultural pesticide chemical groups and active ingredients: a systematic review and meta-analysis.
  92. Cattani D et al. Mechanisms underlying the neurotoxicity induced by glyphosate-based herbicide in immature rat hippocampus: involvement of glutamate excitotoxicity. 2014 Jun 5;320:34-45.
  93. Wang G, Fan XN, Tan YY, Cheng Q, Chen SD. Parkinsonism after chronic occupational exposure to glyphosate. Parkinsonism Relat Disord 2011; 17: 486-487
  94. Barbosa ER, Leiros da Costa MD, Bacheschi LA, Scaff M, Leite CC. Parkinsonism after glycine-derivative exposure. Mov Disord 2001; 16: 565-568.
  95. http://naturalsociety.com/revealed-documents-prove-epa-knew-glyphosate-was-carcinogenic-30-years
  96. https://www3.epa.gov/pesticides/chem_search/cleared_reviews/csr_PC-103601_30-Oct-91_265.pdf
  97. http://www.globalresearch.ca/monsantos-roundup-herbicide-the-who-glyphosate-report-ends-a-thirty-year-cancer-cover-up/5439565
  98. https://www.epa.gov
  99. IARC Monographs Volume 112: evaluation of five organophosphate insecticides and herbicides. International Agency for Research on Cancer World Health Organization 20 March 2015. http://www.iarc.fr/en/media-centre/iarcnews/pdf/MonographVolume112.pdf
  100. Glyphosate. http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol112/mono112-09.pdf
  101. WHO/FAO. Glyphosate. Pesticides residues in food 2004 Joint FAO/WHO Meeting on Pesticides Residues. Part II Toxicological. IPCS/WHO 2004; 95–162, accessed 12 March 2015, http://www.who.int/foodsafety/areas_work/chemical-risks/jmpr/en/
  102. http://www.i-sis.org.uk/Glyphosate_Probably_Carcinogenic_to_Humans.php
  103. Sirinathsinghji E. A roundup of Roundup reveals converging patterns of toxicities from farm to clinic to laboratory studies. Science in Society 65, 26-31, 2015.
  104. Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment of the active substance glyphosate. EFSA Journal 2015;13(11):4302 [107 pp.].
  105. https://www.euractiv.com/section/agriculture-food/news/97-of-pesticide-levels-in-europe-s-food-legal-says-eu-agency/
  106. http://www.euronews.com/2016/07/01/glyphosate-can-cause-cancer. Juli 2016
  107. Swanson N and Ho MW. Scandal of glyphosate reassessment in Europe. Science in Society 63, 8-9, 2014.
  108. Swanson N. Glyphosate reassessment in Europe is corrupt: Toxicology. Academia.edu. https://www.academia.edu/7595699/Glyphosate_re-assessment_in_Europe_is_corrupt_Toxicology
  109. https://www.bayermonsantomerger.com/
  110. https://s3-us-west-2.amazonaws.com/sou-assets/Konkurrenz-findings-on-Bayer-Monsanto.pdf
  111. http://www.monsanto-tribunal.org/
  112. Nicolopoulou-Stamati P, Maipas S, Kotampasi C, Stamatis P, Hens L. Chemical Pesticides and Human Health: The Urgent Need for a New Concept in Agriculture. Front Public Health. 2016 Jul 18;4:148.
  113. http://www.etcgroup.org/content/merge-santo-new-threat-food-sovereignty
  114. http://www.pan-uk.org/food/best-worst-food-for-pesticide-residues
  115. http://www.foodnavigator.com/Science/How-much-pesticide-residue-is-in-our-food

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s